یکپارچه‌سازی و هوشمندسازی ؛ حلقه مفقوده اتوماسیون ساختمان

یکپارچه‌سازی و هوشمندسازی ؛ حلقه مفقوده اتوماسیون ساختمان
۳۰ خرداد ۱۰:۱۹ ۱۳۹۷ پرینت گرفتن از این مقاله

طی سال‌های اخیر مال های زیادی در سطح شهر هوشمند سازی شده‌اند ولی کمتر مواردی هستد که بتوان از آن‌ها به عنوان تجربه موفق هوشمندسازی یاد کرد. یکی از این پروژه‌ها اطلس مال است. پروژه اطلس مال در منطقه یک تهران نزدیک به پارک نیاوران قرار دارد. این پروژه با کاربری تجاری – اداری دارای ١٩ طبقه است که ٨ طبقه اداری ، ۴ طبقه تجاری، ۱ طبقه فودکورت و ۶ طبقه پارکینگ را شامل می‌شود. در طراحی این پروژه سبز جنبه‌های زیباشناسی و ترکیب حجمی رعایت شده است و در طراحی داخلی آن شفافیت و خوانایی درساختن فضا لحاظ شده‌است. ایجاد فضاهای سبز با آبشار و استفاده حداکثری از انرژی خورشید، همسایگی با پارک نیاوران و ایجاد چشم‌انداز مناسب و پیوند ارگانیک با منطقه و محیط اطراف، سیستم‌های مدیریت هوشمند و آنتن مرکزی از ویژگی‌های ساختمان اطلس‌مال محسوب می‌شود.

در میزگردی که با مدیران ارشد پروژه اطلس مال برگزار کردیم آن‌ها  موانع هوشمندسازی در ایران را برشمرده و از افق و چشم‌انداز این حوزه در ایران سخن گفتند. شاه بیت سخنان مدیران اطلس مال این است که در پروژه‌های عظیمی که از سیستم‌های هوشمند استفاده می‌شود مهم‌ترین نقص یکپارچگی این سیستم‌ها است. مشروح میزگرد با تنی چند از مدیران ارشد این پروژه را می‌خوانیم:

محمدعلی سلطانی: مدیرعامل وقت مهندسین مشاور طرح و اندیشه شیوا اطلس و درحال حاضر، معاون فنی ایرانیان اطلس

جواد کریمی: مدیر تأسیسات برقی مهندسین مشاور طرح و اندیشه شیوا اطلس و مدیر طراحی تأسیسات برقی پروژه اطلس مال

وحید پورانصاری: مدیر طراحی سیستم‌های تحت شبکه و مرکز داده پروژه اطلس مال ، تلفن اضطراری و IPTV

ایده اولیه مال‌ها و اطلس مال از کجا شکل گرفت؟

اوایل دهه ۹۰ شمسی جای خالی مراکز تجاری در شهرها به‌ویژه کلان‌شهرهایی همچون تهران، شیراز، اصفهان و مشهد احساس شد و این موضوع در حالی بود که این شهرها مملو از واحدهای صنفی کنار خیابان و پاساژها شده بود، اما نیاز اصلی بر آن بود که یک فرد با مراجعه به یک مرکز خرید بزرگ تمام نیازهای خود از قبیل خرید، تفریح و استراحت را در یک مدت‌زمان مشخص و قابل‌توجه رفع کند.

با توجه به این موارد و نگاه به تجربه جهانی ساخت‌وساز مال‌ها در ایران به‌ویژه کلان‌شهرها آغاز شد و طراحی و ساخت‌وساز اطلس مال با این هدف کلی شکل گرفت.

در طراحی اطلس مال به چه مؤلفه‌هایی دقت شد و در جلسات جمع‌بندی طراحی چه نکاتی بیش از دیگر نکات حائز اهمیت بود؟

سلطانی:
سال ۱۳۹۱ فرآیند طراحی پروژه اطلس مال آغاز شد که با توجه به موقعیت جغرافیایی پروژه و هم‌جواری با برخی المان‌های شهری منطقه نیاوران همچون پارک و مجموعه کاخ‌های نیاوران و فرهنگسرای نیاوران، گروه طراحی به دنبال آن بود تا طرح در تعامل بسیار با فضای اطراف پروژه باشد.

در طراحی پروژه با توجه به نزدیکی آن به پارک نیاوران وابستگی به فضای سبز را دوچندان می‌کرد که درنهایت طراحی با نگاه به فضای سبز و پارک نیاوران صورت گرفت و سعی بر آن بود که در طراحی داخلی و نمای بیرونی پروژه به معنای خاصی ادامه پارک وجود داشته باشد. همچنین در طراحی پروژه تعامل ویژه‌ای با طراحی کلی خیابان پاسداران در نظر گرفته شد که قوس و فرم نرم طراحی بیرونی و ظاهری پروژه متأثر از موقعیت جغرافیایی و قوس خیابان پاسداران بوده است.

برای طراحی یک پروژه می‌توان از دو مؤلفه تعامل با اطراف و تحمیل پروژه به محیط اطراف استفاده کرد که مجموعه از فن تعامل با اطراف استفاده کرد و این موضوع را مدنظر قرارداد که اگر قرار بر آن نبود که در این محل ساختمانی ساخته شود، بهترین گزینه احداث بوستان و فضای سبز بود، اقتصاد شهری و نگاه به محیط‌زیست در یک طراحی جامع مدنظر قرارداده شد که منجر به آن شد تا بوستان و فضای سبز در اطلس مال با طراحی و فرم قابل‌توجهی گنجانده شد.

لازم به ذکر است حتی در مسائل ایمنی همچون عقب‌روی پروژه با توجه به استفاده از شیشه با نگاه تعامل با محیط‌زیست و فضای سبز توجه ویژه‌ای شد و انعکاس فضای سبز اطراف توسط نمای شیشه‌ای تائیدی بر این ادعا است.

به تعامل در طراحی با فضای سبز و فضای اطراف پروژه اشاره شد، درزمینهی تعامل و یکپارچه‌سازی طراحی داخلی و سیستم‌های هوشمند سازی پروژه چه اقداماتی صورت گرفت؟

کریمی : در پروژه اطلس مال زمانی که مجموعه به بحث جریان ضعیف وارد شد، با تأکید مدیران بالادستی این نتیجه حاصل شد که باید برای این مبحث یک گروه تخصصی ایجاد و به کار گرفته شود، در زمینه‌ی جریان ضعیف نگاه گروه طراحی کاملاً بهره‌برداری بهتر برای مالکین در راستای تجمیع و ایجاد یک پایگاه داده بوده است. بنایی که در طراحی اطلس مال در زمینه‌ی جریان ضعیف و هوشمند سازی ساختمان‌های مشابه از سوی گروه طراح این پروژه پایه‌ریزی شد، نقطه عطفی بود تا شرکت‌های مشابه د رزمینه‌ی طراحی و هوشمند سازی خود را تجهیز و به‌روز کنند. برای انتخاب همکار در زمینه‌ی تجهیز و هوشمندسازی ساختمان مناقصه‌ای برگزار شد که همکار انتخاب‌شده درزمینه‌ی طراحی اذعان دارد که اسناد و اطلاعات تهیه‌شده کاملاً به‌روز و حتی تا سال‌های سال نوآور خواهد بود. طراحی تمام سیستم‌های مورد نظر به‌گونه‌ای صورت گرفته که نمونه‌های چندانی برای آن در ایران وجود ندارد.

پور انصاری: پروژه‌هایی همچون اطلس مال به‌صورت استاندارد باید به‌طور میانگین هشت ساعت به مراجعین خدمات ارائه کند و مراجعین در این مدت‌زمان با رضایت کامل از خدمات مال استفاده کنند. با این شرایط رویکرد طراحی در ظاهر و هوشمند سازی به‌گونه‌ای انجام شد تا مراجعین بهترین خدمات را در بالاترین سطح از ایمنی داشته باشند.

سلطانی: یک نگرانی در رابطه با تکنولوژی وجود دارد، که اگر به تکنولوژی دسترسی داریم حتماً باید از آن استفاده شود، در تصمیم‌گیری استفاده از تکنولوژی درزمینهی هوشمند سازی باید به این مؤلفه دقت شود که نیاز مجموعه چیست، این گفته به معنای آن است که در یک ساختمان درزمینهی هوشمند سازی باید از انتها به ابتدا موارد موردبررسی قرار گیرد که یک مراجعه‌کننده و مخاطب ساختمان چه نیازهایی در مراجعه و ارتباط با ساختمان از تمام جهات به‌ویژه ایمنی دارد.

از ابتدای طراحی، گروه طراحی خود را جای مخاطب ساختمان قراردادند، اما بررسی‌های آسیب‌شناسی در این زمینه نشان از آن دارد که افراد تکنیکال به‌شخصه اعلام می‌کنند که مخاطب چه نیازی دارد و همان موارد را در طراحی لحاظ می‌کنند که این رویه آن‌چنان درست و صحیح نیست.

در پروژه اطلس مال نگاه آن بود که مخاطب درنهایت چه برداشتی از هوشمند سازی ساختمان داشته باشد، یکی از دلایل افزایش هزینه‌های غیرمنطقی در هوشمند سازی ساختمان‌ها آن است که در ابتدای امر مشخص نیست که چه مواردی مورد اهمیت است و از هوشمند سازی قرار است چه بهره‌ای به دست بیاید و تنها فرد یا شرکت با تجهیزات خاص خود به پروژه واردشده و با توجه به تجهیزات مورداستفاده خود سیستهای مختلف هوشمند سازی را تجویز می‌کند.

در طراحی جریان ضعیف و هوشمند سازی باید به این موضوع توجه ویژه شود که قرار است درنهایت چه استفاده‌ای از سیستم‌های مصرفی شود و در این میان لازم به ذکر است که اگر صحبت از بهره‌برداری می‌شود تنها به موضوع اتوماسیون ساختمان ارتباطی ندارد و به مؤلفه‌های مختلفی ارتباط دارد که مجموع تمام این موارد خواستگاه گروه طراحی پروژه بوده است.

تجربه طراحی و فرآیندهای پیش از تولید اطلس مال نشان از آن دارد که گروه‌های مهندسی و تجهیزات قابل قبولی درزمینهی هوشمند سازی ساختمان‌ها در ایران وجود دارد اما در هوشمند سازی حلقه مفقوده بهره بری و نیازسنجی مخاطب از یک ساختمان است.

سال‌های سال است که ساختمان‌های به‌روز ایران دارای تکنولوژی‌های مدرن هستند اما همچنان از اپراتور برای برخی فعالیت‌ها در ساختمان استفاده می‌شود و در کنار آن حتی از تجهیزات به‌روز که اطلاعات قابل‌استفاده‌ای را تولید می‌کند، هیچ دستاوردی در راستای اهداف مخاطب ساختمان از فروشنده و خریدار به ثبت نمی‌رسد.

در اطلس مال اگر در مرحله اجرا و بهره‌برداری نتوان ارتباط مناسبی بین سیستم‌های استفاده‌شده و بهره‌برداری ایجاد کرد، مشکل ساختمان‌های دیگر رخ می‌دهد و می‌توان گفت، نقطه‌ضعف اصلی در هوشمند سازی در جایی است که خروجی سیستم‌های هوشمند سازی به بهره‌برداری منجر نشود. باید به ساختمان و پروژه به چشم یک موجود زنده نگاه شود که هر زمان نیازها و رفتارهای آن تغییر می‌کند و هوشمندی به معنای زنده‌بودن یک موجود است.

هوشمند سازی ساختمان و دریافت اطلاعات تنها به معنای سیستم اعلام حریق و دوربین‌های نظارتی نیست بلکه برخی از اطلاعات به‌دست‌آمده که برای صاحبان مغازه و فعالان صنفی مدنظر است به‌عنوان اتوماسیون و خروجی هوشمند سازی اطلاق می‌شود، از این موارد می‌توان به میزان رفت‌وآمد و پیک ساعتی مال اشاره‌کرده و گفت، به‌طورکلی مغازه‌داران و فعالان صنفی به دنبال دریافت اطلاعاتی هستند که بیشترین منفعت را از آن ببرند.

آیا تا به امروز نیاز و توقعی که شما از هوشمند سازی در پروژه اطلس مال پیش‌بینی کرده بودید محقق شده؟

سلطانی: بخش عمده‌ای در حوزه طراحی که پیش‌بینی‌شده بود، محقق شد که در مراحل بعدی همچون اجرا محقق خواهد شد اما بیشترین نگرانی درزمینه بهره‌برداری است.

درزمینه هوشمند سازی از برگزاری مناقصه برای انتخاب گروه همکار استفاده کردید، در این زمینه توضیح می‌فرمایید؟

سلطانی: زمانی که گروه به مرحله طراحی و انتخاب همکار در هوشمند سازی رسید با این موضوع روبرو شد که درزمینهی اجرای هوشمند سازی تا حدودی فقر وجود دارد و این نگرانی ایجاد شد که نصب و بازخورد از یازده سیستم مدنظر تا حدودی سخت و مشکل خواهد بود ازاین‌رو برای آنکه سیستم‌های مدنظر به‌صورت یکپارچه و کامل نصب و عملیاتی شود، مناقصه باهدف توانمندسازی شرکت‌های همکار برگزار شد.

مناقصه باکیفیت بالایی ازلحاظ فنی برگزار شد که بسیاری از شرکت‌های حاضر در مناقصه برای برنده شدن مناقصه سطح فنی، علمی و خدماتی خود را تقویت کردند. از سوی دیگر مناقصه عاملی بود که در ارتباطات تنگاتنگ شرکت‌ها با گروه فنی و طراحی پروژه، اطلاعات دو طرف ارتقا یابد.

ارزیابی بر مناقصه و شرکت‌های حاضر با نگاه به یکپارچگی بر عهده گروه خاصی بود؟

کریمی: از ابتدای کار ذهنیت بر آن بود که در اجرا و یکپارچگی هوشمند سازی ساختمان فقری حاکم است با این نگاه و ذهنیت به سمتی حرکت شد که سیستم‌ها کاملاً یکپارچه و متصل‌به‌هم فعالیت کنند تا در صورت نیاز به عکس‌العمل مناسب از سوی سیستم با مشکلی مواجه نباشیم.

برای آنکه به هدف نهایی یکپارچگی سیستم‌های هوشمند دست پیدا کنیم، از شرکت‌هایی که توانایی تجمیع سازی سیستم‌های جزء را داشتند دعوت به عمل آمد و مناقصه تنها برای جزءبه‌جزء سیستم‌ها برگزار نشد.

سلطانی: لازم به ذکر است که گروه طراحی قبل از ورود شرکت‌ها به مناقصه تمام طراحی‌ها را انجام داده بودند و درزمینهی طراحی وظیفه‌ای به مجریان امر سپرده نشد. در بیشتر موارد زمانی که طراحی هوشمند سازی به مجریان سپرده می‌شود، برندها و شرکت‌ها، هوشمند سازی پروژه را شکل می‌دهند و هوشمند سازی برند محور می‌شود که البته طراحی هوشمند سازی قبل از انتخاب مجریان عاملی شد تا دغدغه‌های یکپارچگی به‌شدت کاهش یابد.

پورانصاری: از کلمه زنده برای ساختمان هوشمند به‌درستی استفاده شد، زیرا ساختمان‌های هوشمند به ساختمانی گفته می‌شود که در موقعیت و زمان خاص، بهترین عکس‌العمل را از خود نشان می‌دهد، در طراحی سیستم هوشمند سازی پروژه نیازسنجی‌ها با توجه به ذهنیت و خواست بهره‌بردار انجام شد و یک روح حاکم در قالب طرح تفصیلی ایجاد شد.

در مسیر طراحی از مشاور خارجی استفاده شد؟

پورانصاری: به‌طور مستقیم از مشاور خارجی استفاده نشد اما از اطلاعات و دستاوردهای شرکت‌های بین‌المللی استفاده‌شده است. طراحی پروژه اطلس مال وابستگی به برند یا تأمین‌کننده خاصی ندارد و لیست تأمین‌کنندگان در آخرین مراحل کار تهیه شد؛ طراحی و انتخاب تجهیزات به‌گونه‌ای است که نیاز به یک تأمین‌کننده خاص نیست.

سلطانی: در اکثر پروژه‌ها یک طرح اولیه ایجاد می‌شود و شرکت مجری با توجه به تجهیزات خود بازطراحی انجام می‌دهد که سرانجام خوشایندی نداشته و حتی مباحث بهره‌برداری اولیه که در ذهن طراح و کارفرما وجود دارد با خروجی کار کاملاً متفاوت است. با توجه به تجربه گذشته استراتژی به‌گونه‌ای طراحی شد تا پروژه از وندور بیس فاصله گرفت و به وندور لس رسید و به‌طور حتم پایه اولیه طرح و کار تا انتها ثابت خواهد ماند.

به‌طور حتم در طراحی و اجرای هوشمند سازی و اتوماسیون یک پروژه هزینه قابل‌توجهی صرف می‌شود، آیا درنهایت این هزینه‌ها به صرفه و منطقی است؟

سلطانی: در ابتدای امر باید به این نکته توجه شود که طراحی و خروجی پروژه اطلس مال باید درنهایت اقتصادی باشد، از سوی دیگر اگر از نگاه بهره‌بردار نهایی مراحل طراحی و اجرا پیش رود و مخاطب پروژه در قالب مغازه‌دار اگر بداند هزینه‌های صورت گرفته درنهایت به نفع آن است، هزینه‌های صرف شده در هوشمند سازی ساختمان توجیه دارد.

درمجموع می‌توان نتیجه‌گیری کرد که اگر در ساخت‌وساز ساختمان‌ها اتوماسیون و هوشمند سازی لحاظ شود، در درازمدت پاسخ مناسب از سرمایه‌گذاری انجام‌شده، برداشت می‌شود.

کریمی: در پروژه اطلس مال، حدود یازده سیستم هوشمند سازی تعریف‌شده که حدود ۷۰ درصد این سیستم‌ها جزء الزامات ساخت و حیات یک ساختمان است، همچنین حدود ۵۰ درصد تجهیزات مربوط به ایمنی و حفاظت ساختمان و تنها حدود ۳۰ درصد تجهیزات وابسته به زیباسازی فضای ساختمان است و بررسی‌ها نشان از آن دارد که در پروژه‌هایی همچون اطلس مال، هزینه‌های جریان ضعیف و اتوماسیون هزینه ناچیزی از کل هزینه‌های پروژه را به خود اختصاص می‌دهد.

اکثر کارفرماها به دنبال طراحی ظاهری شکیل و استفاده از مواد اولیه‌ای هستند که خروجی بسیار شکیلی به ارمغان بیاورد، غافل از آنکه سیستم‌های هوشمند سازی در صورت وقوع حادثه از جان و مال مخاطبان پروژه حفاظت می‌کند.

پورانصاری: بررسی‌ها نشان از آن دارد که به‌واسطه مبلغ بالای انرژی در سطح جهانی استفاده از سیستم‌های هوشمند طی مدت‌زمان دو سال بازگشت سرمایه را به همراه دارد و می‌توان گفت که صرف هزینه در هوشمند سازی ساختمان درنهایت به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری بلندمدت خواهد بود.

سلطانی: در رابطه با ویژگی‌های هوشمند سازی پروژه اطلس مال می‌توان به مهندسی حریق این ساختمان اشاره کرد، که دارای یک سیستم و برنامه مستقل است که با طراحی، سازه، جریان ضعیف و مکانیک ساختمان در ارتباط تنگاتنگی بوده است. این مستقل بودن سیستم حریق کمک کرد تا در بحث‌های جریان ضعیف به راهکارهای کامل‌تری توجه شود که بحث فرهنگی اعلام حریق نیز یکی از موارد است، زیرا در ایران به دلیل خطاهای بسیار درزمینهی اعلام حریق، افراد آن‌چنان به اعلام حریق سیستم‌های هوشمند توجه نمی‌کنند؛ ازاین‌رو سیستم و مکانیزم خاصی برای اعلام حریق در نظر گرفته شد.

کریمی: در کنار سیستم اطفا حریق، از سیستم‌های دیگری استفاده‌شده تا در صورت اعلام حریق از سوی سیستم تمام موارد رصد و در صورت ایجاد حریق به عموم در اسرع وقت اطلاع داده شود.

فرآیند اعلام حریق به این‌گونه است که در محل اعلام حریق دوربین‌های نظارتی از چند ثانیه قبل از وقوع واقعه تصاویر مربوطه را نشان می‌دهد که در صورت تائید حریق، بخش آتش‌نشانی وارد عمل شده و سیستم صوتی به عموم اعلام هشدار می‌دهد که البته تمام مراحل به ترتیب وارد مدار می‌شود.

به‌طور حتم گروه طراحی مواد اولیه و تجهیزات خاصی را در طراحی مدنظر قرارداده بودند، در حال حاضر آیا نیازهای گروه طراحی در اجرا تأمین‌شده و آیا از خدمات پس از فروش قطعات مصرفی رضایت کامل را دارید زیرا در ایران خدمات پس از فروش آن‌طور که باید جای خود را پیدا نکرده است.

کریمی: شرکت همکار در اجرای پروژه با توجه به تجارب و فعالیت‌های گذشته آن انتخاب‌شده و این موارد نشان از آن دارد که این شرکت توانایی نگهداری، پایش و رفع مشکلات احتمالی پروژه احداث‌شده را دارد؛ قبل از برگزاری مناقصه طراحی‌های لازم صورت گرفت و در مرحله اجرا تمام موارد مدنظر قرارگرفته و تنها یک سری تغییرات جزئی به‌واسطه نگاه بهره‌برداری و وندورهای تخصصی صورت می‌گیرد.

درمجموع طراحی و ساختار اولیه‌ای که مدنظر گروه طراحی بوده ثابت و نظر گروه طراحی تا به امروز تأمین‌شده است و در رابطه با خدمات پس از فروش می‌توان گفت که قطعات و تجهیزات مصرفی در پروژه سابقه مناسبی در ایران دارند و قرار بر آن است که پیمانکار تا دو سال راهبری را بر عهده داشته و طی این مدت دانش و آموزش‌های لازم را به گروه کارفرما منتقل کنند.

در هوشمند سازی موضوع یکپارچگی بسیار حائز اهمیت است، برای دستیابی به این مهم چه مسیری باید در پیش‌گرفته شود؟

سلطانی: یکپارچگی تنها یک موضوع فنی نیست، خلق یک محصول یکپارچه نیاز به تفکر یکپارچه دارد زیرا تا یک سازمان تفکر یکپارچه نداشته باشد نمی‌تواند یک محصول یکپارچه را تولید کند.

اگر در ساختمانی به دنبال سیستم هوشمند یکپارچه هستیم باید در معماری یکپارچگی وجود داشته باشد تا معماری و هوشمند سازی با یکدیگر یک مجموعه یکپارچه را شکل دهد. اطلس مال در حوزه هوشمند سازی یک نگاه و قدم جدیدی را به همراه داشت و برای دستیابی به مقصود نهایی باید قدم قدم پیش رفت و اگر به مقصود نهایی نزدیک نشدیم نباید کلاً پروژه‌های قبلی را کنار گذاشت و یک پروژه جدید را بدون بررسی و آسیب‌شناسی پروژه‌های گذشته آغاز کرد.

زمان رسمی بهره‌برداری پروژه اطلس مال چه زمانی اعلام می‌شود؟

کریمی: زمان بهره‌برداری از پروژه بنابر شرایط دستخوش تغییر شده و قرار بر آن است که در انتهای سال جاری یا ابتدای سال آینده به بهره‌برداری برسد.

آیا در ساخت از پروژه خاصی در سطح جهانی الگوبرداری شده یا در مسیر یکپارچه‌سازی مشابه بین‌المللی برای اطلس مال وجود دارد؟

کریمی: پروژه دبی مال دارای یک سیستم یکپارچه کامل است و بررسی فعالیت‌های مجریان پروژه دبی مال نشان از آن دارد که اطلس مال به یک پروژه بلندمرتبه نزدیک شده است که تا حدودی از این پروژه در اطلس مال با نگاه ایرانی استفاده‌شده است.

چه دیدگاهی نسبت به ساختمان‌های سبز دارید و چه آینده‌ای برای این ساختمان‌ها متصور هستید؟

سلطانی: ساختمان سبز به ساختمان پایداری گفته می‌شود که از موجودات زنده در آن استفاده‌شده و از سوی دیگر نگاه ویژه‌ای به حفظ انرژی دارد؛ در شرایط فعلی کشور با کمبود آب مواجه است که در بحث ساخت‌وساز ساختمان باید به حفظ انرژی توجه شود و طراحی ساختمان باید به‌گونه‌ای صورت گیرد که کمترین میزان مصرف انرژی را داشته باشد و حتی ساختمان تولید انرژی را در دستور کار خود قرار دهد.

با این تفاسیر می‌توان گفت که باید هوشمند سازی ساختمان باهدف حفظ و عدم هدر رفت انرژی در دستور کار قرار گیرد که البته حفظ انرژی تنها به هوشمند سازی معطوف نمی‌شود و در طراحی ظاهری ساختمان نیز حفظ انرژی را می‌توان پیگیری کرد.

هیچ نظری ارسال نشده است!

شما می توانید یک مکالمه را شروع کنید.

ارسال دیدگاه

اطلاعات شما در امنیت کامل خواهد بود! آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.